Onderzoek in proeftuinen PAW: bewoners meer tevreden bij wijkaanpakken waar bewonersinitiatieven een relevante rol spelen

Bewoners zijn meer tevreden over aardgasvrije-wijkaanpakken als daar een belangrijke rol is weggelegd voor een bewonersinitiatief. Dat blijkt uit onderzoek in zeven van de proeftuinen uit het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW).

Aan bewoners werd in opdracht van PAW gevraagd hoe tevreden ze zijn over de aardgasvrijaanpak in hun wijk, buurt of dorp. In vier van de onderzochte proeftuinen is een bewonersinitiatief een belangrijke partner van de gemeente, of zelfs trekker van het project. Deze proeftuinen scoren significant beter dan andere op een aantal punten:
  • De communicatie en informatievoorziening wordt beter gewaardeerd
  • De inhoud, betaalbaarheid en keuze voor het aanbod heeft meer draagvlak
  • Bewoners ervaren dat ze beter worden betrokken en er meer rekening met ze gehouden wordt
  • Ook krijgen de proeftuinen met een bewonersinitiatief een hoger oordeel over de aanpak in het algemeen
Daarnaast lijken de eerste resultaten erop te wijzen dat hoe hoger op de participatieladder het bewonersinitiatief betrokken is, hoe meer tevreden bewoners zijn. Dit houdt in dat de tevredenheid hoger is wanneer een bewonersinitiatief als volwaardig partner van de gemeente wordt gezien, of het initiatief het project zelf organiseert en de gemeente een faciliterende rol neemt.
Participatiecoalitie loopt voorop
De resultaten van het onderzoek onderstrepen het belang van een goede ondersteuningsstructuur voor bewonersinitiatieven. De Participatiecoalitie (de Natuur en Milieufederaties, Stichting Buurkracht, Energie Samen, LSA Bewoners en Klimaatstichting HIER) heeft de afgelopen twee jaar ruim 75 bewonersinitiatieven begeleid naar afspraken met hun gemeente over de aanpak richting aardgasvrij in hun wijk. Momenteel worden nog zo’n 200 bewonersinitiatieven in wijken door het hele land ondersteund. Die ondersteuning bestaat bijvoorbeeld uit trainingen en advies, maar ook procesbegeleiding om als bewoners en gemeente beter samen te werken.
Het onderzoek toont aan dat dit werk belangrijk is en de komende jaren zal blijven. Om in 2050 een klimaatneutrale en aardgasvrije gebouwde omgeving te hebben, zijn enthousiaste bewoners cruciaal. Mensen die alleen of met hun buurtgenoten initiatief nemen om aan de slag te gaan. Om die energie goed te benutten is het nodig dat zij ondersteuning krijgen, de deur bij hun gemeente openstaat, en ze behandeld worden als volwaardig partner.
Belang bewonersinitiatief neemt alleen maar toe
Dit jaar ronden alle gemeenten hun Transitievisie Warmte af. De komende jaren zullen honderden gemeenten beginnen met hun eerste wijkuitvoeringsplannen. Ook de gemeenten buiten de proeftuinen van het PAW. Het PAW is een belangrijke leerschool voor gemeenten hoe ze dit moeten aanpakken. Het is dan ook essentieel dat dit programma wordt doorgezet om belangrijke lessen te blijven leren.
Er is inmiddels een belangrijke les bekend: door een bewonersinitiatief in de wijk te betrekken bij de aanpak, kan meer draagvlak en betrokkenheid georganiseerd worden. Dit zal zich waarschijnlijk terugbetalen in een sneller en kostenefficiënter proces voor de gemeente.
De aardgasvrijopgave staat nog aan het begin, maar er komen steeds meer positieve signalen uit de proeftuinen over bewonersinitiatieven die goed samenwerken met hun gemeente. Daar moet op voortgebouwd worden. Alleen zo kunnen het PAW, gemeenten en de Participatiecoalitie werken aan opschaalbare aanpakken waarover bewoners tevreden zijn.
Lees het hele onderzoek
Het bewonerstevredenheidsonderzoek dat in opdracht van PAW werd gedaan, is te vinden op de website van de Rijksoverheid.
En zie ook de Participatiecoalitie.